filosofia 1.9

of 14/14
1.- FILOSOFIA, ZER DA, NOLA SORTU ZEN? Filosofia K.A VI. Mendeko Grezia handian sortutako jakinduria, bizitzeko era, eta metodoa da FIL O SOFIA Maitatu- Maitasuna Jakindu ria Filosofoei jakinduria falta zaie , egi fidegarri bat lortu nahi dute Jakinduria behar dute mundua ulertzeko, MITOAK ez dira baliagarriak Filosofia baino lehen (Grezian K.a VII. Mendean) erabiltzen ziren narrazio fantastikoak mundua ulertzeko Maitasunarekin falta zaiguna bilatzen dugu Patua: lege TRAZENDENTALA Jainkoa (borondatearen esku, kontingentea) Fenomenoa

Post on 14-Apr-2017

295 views

Category:

Education

3 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

Presentacin de PowerPoint

1.- FILOSOFIA, ZER DA, NOLA SORTU ZEN?

Filosofia K.A VI. Mendeko Grezia handian sortutako jakinduria, bizitzeko era, eta metodoa daFILOSOFIA

Maitatu-Maitasuna

Jakinduria

Filosofoei jakinduria falta zaie, egi fidegarri bat lortu nahi dute

Jakinduria behar dute mundua ulertzeko, MITOAK ez dira baliagarriak

Filosofia baino lehen (Grezian K.a VII. Mendean)erabiltzen ziren narrazio fantastikoak mundua ulertzeko Maitasunarekin falta zaiguna bilatzen dugu

Patua: lege TRAZENDENTALAJainkoa (borondatearen esku, kontingentea)Fenomenoa

Mitoak logikoak ez zirenez eta egia erakusteko nahiaz bultzaturik, fenomenoak ulertzeko LOGOS asmatu zutenBaina zer gertatzen zen grezian?EKONOMIA: Biztanleriaren igoera + estatu hirien kontrola (Atenas, Esperta herri tixikiak kontrolatzen hasi ziren) = emigrazio handiak gertatu kultur hedapena (VIII eta VII mendeak)

Logos = arrazoiaLege beharrezkoa, NATURALAVI. Mendean ekonomia handitu, merkataritza eta manufakturaren laguntzaz biztanleria berriz hasi zenPOLITIKA: VI. Mendean tirania sortu zen, Atenas eta Esparta arteko harremanak handitu eta aristokraziak eskaturik tiranoen contra altzatu zirenAtenas iraultza politikoa bultzatu demokrazia sortu zen.

2.- HAITZULOAREN MITOA:

Filosofiaren historiako alegoriarik garrantsitzuena bezala ezagutzen da, azalpen metaforiko bat da non Platon-ek azaltzen duen ze egoeratan gauden gizakiok jakintzari dagokionez. Horretarako gizaki talde bat bizi den haitzulo bat irudikatzen du.

ZERGATIK DEITZEN ZAIO MITOA?Ez dakigu zergatik jarri zaion mito izena, alegoria bat bada, ez zaigu ez Platonen idatzietan ez mitografoen idatzietan mito bezala azaltzen.

Alegoria: (grekeraz allegorein)Forma literario bat da non ideia bati buruz hitz egiten den, giza itxurez, animaliez edo objektuez baliatzen. Mitoa: Narrazio fantastikoak dira, mundua ulertzeko, arautzeko eta azaltzeko aintzinean erabiltzen zirenak. Helburua: Azalpenei irudi bat ematea, hobeto ulertu ditzagun didatikoa da.Alegoria izena jartzen zaio baitaere, irudi metaforikoen multzoari, hauek pentsamendu konplexuak edo esperientziak kontatzeko erabiltzen dira.Helburua: Didaktikoak eta publikoak dira eredu moduan erabili ditzakegu.Naturaz gainezko izaki eta gertakizunez beteko kondairak dira ez dira logikoak.

PatuaJainkoaFenomenoa

Mitoa betetzeko elementuak

3.- KRONOLOGIA:Mitoa3. Sokrates vs Sofistak5. Aristoteles (Platonen diszipulua)2. Aurresokratikoak4. Platon (Sokratesen diszipulua)6. Neoplatonikoak/ Posaristoterikoak

VSAURRESOKRATIKOAK: LOGOS asmatu = filosofa sortu + ARJ-ARCH-ARHLege naturala, beharrezkoa Mitoen papera hartuLehen printzipioaLehen elementua

Errealitatea zer den azaldu

ARJ-tik gauza guztiak ateratzen dira, eta ostean bertara bueltatu GAUZA GUZTIEN PRINTZIPIOA DA, LEHEN PRINTZIPIOA.Gauza bat den bezalakoa zergatik den azaltzen duen arrazoia.Pentsamendua: Kontrako bikotetan oinarrituaHaientzat naturaren izera banatua da

Printzipio logiko-ontologiko bat zuten: ezerretatik ez da ezer zortzen, elementu bat behar zuten gauzak zerbaitetik sortzeko, horrela sortu zen: ARJ (materiazko printzipioa, gauza guztien kausa eta sustratua)EZAUGARRIAK:

AldaezinaIkusezinaMugagabeaBeharrezkoaBetierekoa

FILOSOFO AURRESOKRATIKOAK:FILOSOFOAARJ-A1. TalesUra2. AnaximandroApeiron3. AnaximenesAirea4. HeraklitoSua5. ParmenidesIzatea6. AnaxagorasArrazoia7. DemokritoAtomoa

SOFISTAK:K.a V mendean elkartu ziren pentsalari adituak eta esperimentatuak (Protgoras, Gorgias, Trasimaco)Jakintsu eta maisu profesionalak:

MusikaAstronomiaOratoria (Ikasketarik garrantzitsuena herritarren aurean hitz egiten zutenentzat)Matematika(Irakasketak: Atenasen)EZAUGARRIAK:Eszeptikoak

Indibidualistak

Kririkoak

Erlatibistak

AgnostikoakEz dute ezertan sinesten, ez dute zihurtatzen gauzak egia ala gezurra diren

Soilik gizakia inporta zaieAurresokratikoekin batez ere, haientzat natura zelako garrantsitzuena eta ez gizakiaKEZKAK:Physis vs Nomos:(natura vs konbentzioa)

Dena gizakiaren borondatearen ondorioa daPolitika, erlijioa, moralean ikusi zuten haien arteko oposizioa, Sofistentzat gizarte arloan EZER es da naturalaLegeak

Beldurra da legen sortzailea, bedurra physis (naturala) da baina legeak, pertsonaren arabera aldatzen direnez nomos (artifizialak) dira.

SOKRATES:Ezer ez dakienak, daki.Sofisten kontra

ErlatibismoaeszeptizismoaOn unibertsal bat:Balio moralak unibertsalak dira eta ezagut ditzakegu

METODOA

Maieutika:Elkarrizketa bidez, egira iritsi ezjakintasuna aitortuzIroniaDialektika (galdera erantzunak- zientzia maila gorena)Sokrates-ek egindako galderetan erantzuna sartuta dago

PAUSUAK:Definizio unibertsala (zer den galdetzen die jakintsuei)

Bai edo ez galderak (kontraesanak sortzeko)

APORIA (Hasieran gauza bat esatera bultzatzea ondoren guztiz kontrakoa esatea, sistema honen bidez jakintsuak iraintzen zituen)

4. Bai eta ez galderak (kontrako ideiak adierazi dituztelako)

5. Definizio unibertsala (Benetakoa, Sokrates-ek dakiena)

Jendearen aurrean jakintsuak indargabetzen zituen: etsai asko sortu

SOKRATESEN TEORIA:

INTELEKTUALISMO MORALA: Ongia ezagutzean, ongia egiten dugu

Txarra egiten duena ezjakituna daOna jakin eta gero, ona egiten daSofisten erruz, Sokrates epaitu:Ateasen jainkoen kontra zegoenUmeak usteltzen zituenIrakatsitakoa txarra zela zioten

Arrazoi hauengatik hil egin nahi zutenZirkuta posoiari kondenatu: Ihes egiteko aukera izan arren, kondena hartu zuen injusticia hori berrio ez gertatzekoAtenasen jaio k.a 470 edo 469. urteanBerarekin garai berria hasi, kezka bakarra: GIZAKIA

PLATN:Sokrates-en ikasleaJustiziaz antolatutako hiri ideal bat lortu nahi duInjustiziak berrio gerta ez daitezen (Sokrates-i gertatutakoa berriro gerta ez dadin)Platonen ustez bi errealitate daude: Gauzen munduaIdeien mundua

Mundu sentikorraMundu ulergarria

Zer dira ideiak?Definizio unibertsalak (benetako errealitatea)Eredu aldaezinak, betierekoak edo perfektuak, materiazko munduan daudenak

IDEIEN TEORIA:Ideiak daudeEzagut ditzakeguIrakatsi ditzakegu

Gorgias-en kontra, aurkako tesiak zituelako:Ez dago ezer unibertsalaEgotekotan ezin da ezagutuEzagututakoan ezin da irakatsi

PLATN:Aitzuloaren alegoriaEGUZKIAGAUZAKSUAKOPIAKITZALAKIDEIEN EREMUA:Mundu ulergarriaGAUZEN EREMUA:Mundu sentikorra

PLATN:Jakinduria mailakZIENTZIA:Mundu ulergarria ikasiko du (ideien mundua)Arrazoimena, ALDAEZINAIRITZIA:Mundu sentikorra ikasiko du (gauzen mundua)Zentzumena, ALDAKORRA (ezin da egi absolutua lortu)EZJAKINTASUNA:SofistakJakintsua izateko ezjakintasuna onartu behar daZERGATIK OKERRAK EGITEN DITUGU?Ahulak garelako Ezjakintasunaren sustraia

Jakintuna ez daukagulakoMaitasuna:

Hasieran mundua ezagutu nahi dugu (plazerra)Baina edertasuna ezagutu nahi dugu EZ gauza ederrak, horretarako IKASKETAK beharrezkoak

PLATONEN EZAGUTZAREN TEORIAARETBertutea behar dugu:

Ideia gorenak ezagutzekoZientzia egitekoOngia ezagutzeko

Ahaleginak egin behar dira hori lortzekoEzjakinduriatik ongia ezagutzerako prozesuaDialektika

Jakinmina +ikasketakGaldera erantzun bitartez zientziaren printzipioak eskuratzea

Hasierako hipotesiak baztertuKontzeptu aldaezinak eskuratu

Ongia ezagutuHEZIERAZentzumenetik errealitatera igarotzea

MAITASUNA: EZAGUTZAREN ERAGILEAEzagutza lortzeko: Adimena + ezagugaia

MAITASUNAJakinduriaEdertasuna

Zerbait falta zaidalaEzagutzea gogoratzea da Sofisten ustez ezagutza EZINEZKOA zenPLATN: Ezagutzea ariman betidanik egon den jakingarriak oroitzea daEzagutzea ez da zerbait bereganatzea, betidanik jakin duguna gogoratzea baizik.Nozio absolutu, betiko eta iraunkorra, gauza guztien iturburua

REMINISTENTZIAREN TEORIA